Reball, kart üzerine bilyelerle oturan bir entegrenin sökülüp bilyelerinin yenilenmesi ve yeniden takılmasıdır. Bu onarım, lehim bağlantıları entegrenin altında kaldığı için gözle ya da ölçümle doğrulanamayan arızalarda gündeme gelir: ısındıkça düzelen ya da bozulan davranış, soğukta açılmama ve karta hafifçe bastırıldığında değişen görüntü bu grubun tipik belirtileridir.
Aşağıda hangi belirtilerin bu şüpheyi doğurduğu, işlemin nasıl yürüdüğü, hangi risklerin alındığı ve bu onarımın nerede sınıra geldiği yazılı.
Bilyeli bağlantı neden ayrı bir sorun
Çoğu elemanın lehim noktası kartın yüzeyindedir ve büyütme altında görülür. İşlemci, bellek ve görüntü işleme birimleri ise alt yüzeyindeki yüzlerce küçük bilyeyle karta oturur. Bu bağlantıların hiçbiri dışarıdan görünmez; çatlamış tek bir bilye, cihazın hiç açılmamasına ya da bir işlevin aralıklı çalışmasına yol açabilir.
Araç içindeki cihazlarda bu bağlantıları zorlayan iki etken vardır: titreşim ve ısı çevrimleri. Kart her gün ısınıp soğudukça entegre ile kart farklı oranda genleşir ve bilyeler sürekli zorlanır. Aynı mekanizmanın yüzey elemanlarındaki karşılığını titreşimden bozulan cihaz ve lehim çatlağı yazısında anlattık.
Hangi belirtiler bu şüpheyi doğurur
- Cihaz soğukken açılmıyor, ısındıktan sonra normal çalışıyor; ya da tam tersi.
- Karta ya da ekran çerçevesine hafif baskı uygulandığında görüntü geliyor.
- Cihaz rastgele yeniden başlıyor, arıza hiçbir işleme bağlı değil.
- Açılış ekranında kalıyor ve bu her açılışta aynı karede olmuyor.
- Bir işlev, cihaz uzun süre çalıştıktan sonra kayboluyor.
Dördüncü madde önemli bir ayrım taşır. Her açılışta aynı karede duran bir ünitede şüphe dahili bellek içeriğine kayar; bu ayrımı multimedya açılış logosunda kalıyor yazısında ele aldık. Davranış her seferinde farklıysa mekanik bir bağlantı sorunu daha olasıdır. Aralıklı arızaların serviste neden zor yakalandığı için aralıklı arıza serviste tekrarlanmıyor yazısına bakabilirsiniz.
İşlem nasıl yürür
Sıra şöyledir. Kart üzerindeki ısıya duyarlı parçalar korunur, kart alttan kontrollü biçimde ön ısıtmaya alınır ve sıcaklık kademeli olarak yükseltilir; ani ısı farkı kartı bükebilir. Entegre, bilyeleri eridiğinde yerinden alınır. Hem entegrenin altındaki hem kart üzerindeki eski lehim temizlenir. Entegreye yeni bilyeler kurulur, kart tarafındaki pedler hazırlanır ve eleman hizalanarak yeniden oturtulur. Soğuma da kademeli yapılır.
Bu işlemin tamamı kart seviyesinde onarım başlığı altındadır ve sıcaklık profili kontrol edilmeden yapılması, onarımı baştan riskli hale getirir. Hizalama hatası, bilyelerin bir kısmının temas etmemesine ya da komşu bilyelerin birleşmesine yol açar; her ikisi de cihazı çalıştırmaz.
Riskler ve hangi kartta yapılamaz
| Risk | Nasıl oluşur | Alınan önlem |
|---|---|---|
| Kart katmanlarının ayrılması | Aşırı ya da hızlı ısı | Kademeli sıcaklık profili |
| Kartın bükülmesi | Tek yüzden ısıtma | Alttan ön ısıtma, destekleme |
| Komşu parçaların bozulması | Plastik soket ve conta ısıdan erir | Isı koruyucu maskeleme |
| Pedlerin kalkması | Yorgun ya da korozyonlu yüzey | Yüzey muayenesi, işlemden vazgeçme |
| Entegrenin iç hasarı | Arıza bağlantıda değil, çipin içinde | Parça değişimi gerekir |
Son satır bu onarımın en önemli sınırıdır: bağlantıyı yenilemek, entegrenin kendisi bozulmuşsa sonuç vermez. Su görmüş, korozyon başlamış kartlarda ise pedler ısıya dayanmaz ve işlem cihazı kurtarmak yerine bitirebilir; o kartların değerlendirmesini kartta korozyon ve onarım şansı yazısında anlattık. Tablodaki risklerden biri belirleyici hale geliyorsa servis onarımı önermez ve gerekçesini onarılamaz raporu olarak yazar.
Aynı entegre mi, yeni parça mı
Belirti mekanik bir bağlantı kopukluğunu işaret ediyorsa aynı entegre yeniden takılır. Entegrenin kendisinde hasar varsa yeni parça gerekir ve burada iki soru çıkar: parçanın temin edilebilirliği ile içeriğinin yeniden yazılabilirliği. Dahili bellek gibi içinde cihazın yazılımı duran birimlerde yeni parça takıldıktan sonra yazılımın da yazılması şarttır; aksi halde cihaz boş bir bellekle açılmaz. Parça tarafındaki kısıtları yedek parça temini ve orijinallik yazısında açıkladık.
Teşhis bu onarıma nasıl gelir
Reball, teşhisin ilk adımı değil son adımıdır. Servis önce ölçülebilir olanı eler: besleme hatlarının gerilimleri, giriş katı, filtre elemanları, soketler ve şerit kablolar. Bu adımların hepsi gözle ve ölçümle doğrulanabilir. Hiçbirinde bulgu yoksa ve belirti ısıya ya da baskıya tepki veriyorsa sıra görünmeyen bağlantılara gelir.
Bu sıralamanın bir nedeni var: bilyeli bağlantıya müdahale, geri alınamayan bir işlemdir. Daha basit bir arızayı atlayıp doğrudan buraya geçmek, onarılabilir bir cihazı riske atmak demektir. Bu yüzden teklif aşamasında müşteriye hem yapılacak işlem hem taşınan risk yazılı olarak bildirilir ve onayı alınır; akışı onarım teklifi ve müşteri onayı yazısında anlattık.
Onarım sonrası test
Bu onarımda test, cihazın bir kez açılmasıyla bitmez. Cihaz soğuk ve sıcak halde ayrı ayrı çalıştırılır, ısı çevrimine sokulur ve titreşim altında kontrol edilir. Çünkü bağlantı sorunları tam olarak bu koşullarda ortaya çıkar; tezgâhta sabit sıcaklıkta çalışan bir cihaz, araçta ilk sıcak günde aynı arızayı verebilir. Teslim raporunda yapılan işin ve test koşullarının yazılı olması gerekir; raporun nasıl okunacağını servis teşhis raporu nasıl okunur yazısında gösterdik.
Özet
- Reball, görünmeyen bilyeli bağlantıların yenilenmesidir; her arızanın çözümü değildir.
- Isıya ve baskıya tepki veren aralıklı arızalar bu şüpheyi güçlendirir.
- Kontrolsüz ısı, kartı kurtarmak yerine bitirebilir.
- Entegrenin içi bozulmuşsa bağlantıyı yenilemek sonuç vermez.
- Test, ısı ve titreşim koşullarında tekrarlanmadan onarım tamamlanmış sayılmaz.
WebTeknoServis araç kamerası, araç monitörü ve multimedya ünitelerinde bu düzeyde kart onarımı yapar; anlaşmalı kargoyla Türkiye genelinden cihaz kabul eder.
