Teşhis her zaman onarımla bitmez. Cihaz açıldıktan sonra bazı hasarlarda onarım teknik olarak mümkün olmaz ve iş emri "onarım dışı" kararıyla kapanır. Bu kararın ölçütü arızanın büyüklüğü değil, hasarın onarılabilir bir katmanda olup olmamasıdır.
Aşağıda, kart seviyesinde çalışan bir servis tezgâhında onarım sınırını belirleyen altı hasar sıralanmıştır. Her biri için sınırın neden orada olduğunu ve o cihazda ne yapılabildiğini yazdık.
1. Çok katlı kartın iç katmanında kopma
Araç kameralarının ve multimedya ünitelerinin anakartları çok katlıdır: iletken izler yalnızca yüzeyde değil, kartın içindeki katmanlarda da gider. Yüzeydeki bir iz koptuğunda köprüleme yapılabilir, çünkü iki uç görülür ve ölçülebilir. Hasar iç katmandaysa ne uçlar görülür ne de güvenilir bir köprü kurulabilir; kart düşme ya da bükülme sonucu iç katmanda koptuysa onarım orada durur.
Bu hasarın belirtisi genellikle tutarsızdır: cihaz bazı açılışlarda çalışır, bazı açılışlarda hiç tepki vermez. Kartın hafifçe bükülmesiyle belirtinin değişmesi, iç katman şüphesini güçlendirir. Kart düşme sırasında köşesinden darbe aldıysa hasar genellikle vida yuvalarının çevresinde yoğunlaşır, çünkü kart o noktalarda sabittir ve bükülme enerjisi orada toplanır.
2. Yayılmış korozyon
Sıvı teması gören cihazlarda belirleyici olan ıslanma değil, ıslanmadan sonra geçen süredir. Enerjili kalan ya da kurutulmadan kapatılan bir kartta elektrolitik süreç ilerler; bakır izler ve bileşen ayakları incelerek kopar. Tek bir bölgede kalmış oksit temizlenir ve etkilenen izler onarılır. Korozyon kart yüzeyine ve entegre altlarına yayıldıysa, temizlenen bir kartın kısa süre sonra başka bir noktadan açık devre vermesi beklenir; bu durumda onarım önerilmez.
Sıvı teması sonrasında ilk saatlerde yapılacakları sıvıya maruz kalan cihazda ilk 24 saat yazısında ayrıca anlattık; bu aşamada doğru davranmak, onarım sınırının hangi tarafına düşüleceğini belirler.
3. İşlemci ve dahili bellek tarafındaki kalıcı hasar
Cihazın ana işlemcisi ve yanındaki dahili bellek, kart altına gizlenmiş küçük toplarla lehimlenir. Bu bölgedeki bir lehim yorgunluğu, kontrollü ısı ile yeniden akıtılarak çözülebilir. Ancak entegrenin kendisi aşırı gerilim ya da ısı nedeniyle kalıcı hasar gördüyse, aynı modelin kullanılmış entegresi takılsa dahi cihaz kendi yazılımını kabul etmez. Yazılım yükleme girişimi ilerlemiyor ve cihaz yalnızca logoda kalıyorsa karar bu başlıkta verilir.
Bu hasarın ayırt edici yanı, besleme ölçümlerinin düzgün çıkmasıdır: cihaz enerjiyi alır, regülatör çıkışları beklenen değerleri verir, fakat işlemci açılış adımlarını tamamlamaz. Dahili belleğin kendi eşleştirme bilgisi silinmişse cihaz kimliğini kaybeder; o bilgi cihaza özgüdür ve başka bir karttan taşınamaz. Ayrıca bu bölgedeki bir söküm denemesi komşu pad'leri de kaldırabileceği için, kalıcı hasar şüphesi güçlü olduğunda gereksiz müdahale yapılmaz.
4. Modül olarak satılmayan ekran ve lens blokları
Bazı cihazlarda ekran paneli, dokunmatik katman ve çerçeve tek parça hâlinde birleştirilmiştir. Camı ayrı değiştirmek fiziksel olarak mümkün olmaz; parçanın kendisi modül hâlinde temin edilemiyorsa onarım yolu kapanır. Cam ile panel ayrımının hangi cihazlarda mümkün olduğunu kırık ekranda cam mı panel mi değişir yazısında karşılaştırdık.
Lens blokları için de aynı durum geçerlidir: lens, sensör ve taşıyıcı gövde fabrikada hizalanıp sabitlenir. Düşme sonucu optik eksen kalıcı kaydıysa ve blok ayrı parça olarak bulunamıyorsa görüntü netliği geri kazanılamaz.
5. Önceki müdahalenin bıraktığı ikincil hasar
Onarım sınırını en çok daraltan hasar türü, arızanın kendisi değil ondan sonra yapılanlardır. Aşırı ısıyla kalkmış lehim pad'leri, kopmuş ince şerit kablolar, yanlış besleme denemesiyle yayılmış hasar ve sökülürken kırılmış konnektör yuvaları bu gruptadır. Cihazın kullanıcı tarafından açılmış olmasının onarımı nasıl etkilediğini kullanıcı tarafından sökülmüş cihazın onarımı yazısında ele aldık.
Burada belirleyici olan, asıl arızanın onarılabilir olup olmaması değildir. Tek bir hat kopması onarılabilir bir hasarken, aynı bölgede kalkmış üç pad ve kırılmış bir şerit kablo yuvası o hattın yeniden kurulmasını imkânsız hâle getirebilir. İkincil hasar biriktikçe onarımın tutunacağı sağlam yüzey azalır; sınır da bu yüzden hasarın büyüklüğüyle değil, dağılımıyla belirlenir.
6. Gövde ve taşıyıcı bütünlüğünün kaybı
Elektronik tarafı onarılabilir olsa bile cihazın gövdesi görevini sürdüremiyorsa iş biter. Kırılmış vida yuvaları, çatlamış bağlantı kulakları ve ezilmiş kasa; kartı sabit tutamaz. Titreşen bir araçta sabitlenemeyen kart kısa sürede yeniden arıza verir. Gövde parçası ayrı temin edilemiyorsa cihaz onarım dışı kalır.
Gövde ayrıca ısı yolunun da parçasıdır: birçok cihazda işlemcinin ısısı bir ped aracılığıyla kasaya aktarılır. Kasanın ilgili yüzeyi deforme olduğunda bu temas kaybolur ve cihaz onarılsa bile ısınarak kapanmaya başlar. Bu yüzden gövde hasarı yalnızca mekanik bir sorun olarak değerlendirilmez.
Karar nasıl verilir ve sonra ne olur
Onarım dışı kararı tek bir ölçüme değil, teşhis adımlarının tamamına dayanır. Raporda hangi blokta hasar bulunduğu, hangi ölçümün bu sonucu verdiği ve onarımın neden mümkün olmadığı yazılır. Rapordaki terimlerin ne anlattığını servis teşhis raporu nasıl okunur yazısında açıkladık.
- Cihazdaki kayıtlar isteniyorsa önce veri kurtarma denenir; bu, cihazın çalışması gerekmeyen ayrı bir işlemdir.
- Onarım dışı cihaz talep edilirse sökülmüş hâliyle değil, toplanmış olarak geri gönderilir.
- Aynı arızanın başka bir cihazda tekrarlanmaması için hasarın kök nedeni rapora yazılır.
Arızalı cihazdaki kayıtların kurtarılma şartlarını arızalı cihazdaki video kayıtları kurtarılabilir mi yazısında ayrıntılandırdık.
Özet
Onarım sınırı altı başlıkta toplanır: kart iç katmanında kopma, yayılmış korozyon, işlemci ve dahili bellekte kalıcı hasar, modül olarak bulunamayan ekran ve lens blokları, önceki müdahalenin ikincil hasarı, gövde bütünlüğünün kaybı. WebTeknoServis bu kararı cihazı açıp ölçerek verir ve gerekçesini raporda yazılı olarak bildirir.
