Arızalı bir cihazdaki video kayıtlarının kurtarılma şansı çoğu olayda düşündüğünüzden yüksektir, çünkü görüntü cihazın işlemcisinde değil hafıza kartında ya da dahili bellek yongasında durur. Cihaz hiç açılmıyorsa bile kayıt alanı sağlam kaldığı sürece dosyalara erişmek teknik olarak mümkündür. Buna karşılık veri kurtarma, onarımla aynı iş değildir; WebTeknoServis'te veri kurtarma talepleri ayrıca değerlendirilir ve yazılı onayla yürütülür. Bu yazı kaydın fiziksel olarak nerede durduğunu, hangi senaryoda şansın yüksek olduğunu ve kurtarma ihtimalini bir anda bitiren hamleleri anlatıyor.
Kayıt fiziksel olarak nerede duruyor?
Kurtarma konuşmasına başlamanın tek doğru yolu, dosyanın hangi yüzeyde yazılı olduğunu bilmektir. Araç kameraları, motosiklet kameraları ve aksiyon kameralarında üç farklı yerleşim görülür ve her biri farklı bir yol izlenmesini gerektirir.
- Çıkarılabilir microSD kart: en yaygın yerleşim. Cihazın anakartı tamamen ölmüş olsa bile kart ayrı bir okuyucuda değerlendirilebilir.
- Dahili bellek (gömülü yonga): bazı kompakt modellerde kısa süreli tampon kayıt ya da tüm kayıt dahili bellekte tutulur. Burada cihazın kendisi devreden çıkarılamaz, bellek yongasının okunması gerekir.
- Telefon uygulamasına alınmış kopya: çoğu modelde uygulamaya aktarılan dosya düşük çözünürlüklü bir önizlemedir. Plaka okunması gereken bir olayda asıl dosya hâlâ karttadır.
Kameraların kendi başına bir buluta yedek aldığını varsaymayın. Bulut yedeği yalnızca bunu açıkça destekleyen ve kurulumunda yapılandırılmış sistemlerde vardır; aksi hâlde elinizdeki tek kopya cihazın içindedir.
Hangi senaryoda şans yüksek, hangisinde düşük?
Serviste gelen taleplerin hemen hepsi aşağıdaki beş durumdan birine giriyor. Tablodaki yaklaşım, sonuç garantisi değil izlenen yoldur; her kart ve her yonga kendi durumuna göre değerlendirilir.
| Senaryo | Kaydın durumu | İzlenen yaklaşım |
|---|---|---|
| Cihaz açılmıyor, kart sağlam | Dosyalar büyük olasılıkla yerinde | Kart cihazdan bağımsız okunur, önce birebir kopya alınır |
| Kart okunmuyor ya da format istiyor | Dosya sistemi bozulmuş, veri alanı duruyor olabilir | Format verilmez; kopya üzerinde ham tarama ve video parçası birleştirme |
| Dosya silinmiş, kart kullanılmaya devam etmiş | Üzerine yazılma riski yüksek | Kart derhal kullanımdan çıkarılır, kalan alan taranır |
| Dahili bellekli cihazda anakart hasarlı | Veri yongada, erişim yolu kopuk | Besleme ve veri hatları kart seviyesinde değerlendirilir |
| Kart kırılmış, yanmış ya da ezilmiş | Fiziksel katman zarar görmüş | Şansın en düşük olduğu durum; önce hasar fotoğrafıyla ön değerlendirme |
Kurtarma ihtimalini düşüren yanlış hamleler
Veri kurtarmada en büyük kayıp genellikle arızanın kendisinden değil, arızadan sonraki ilk saatlerde yapılanlardan doğar. Şu adımlardan kaçının.
- Cihazın ya da bilgisayarın önerdiği biçimlendirme (format) uyarısına onay vermek. Bu, dosya tablosunu yeniden yazar.
- Kartı arızalı cihazda tekrar tekrar denemek; her açılış döngüsel kayıtla yeni dosya yazmayı deneyebilir.
- Aynı kartı kayda devam ettirmek. Döngüsel kayıt en eski dosyanın üzerine yazar, aradığınız an genelde en eski dosyadır.
- Kurtarma yazılımını kartın üstüne kurmak ya da çıktıyı aynı karta yazdırmak.
- Islanmış kartı ya da cihazı kurumadan takıp enerji vermek. Sıvı temasında ilk saatlerde ne yapılacağını sıvıya maruz kalan cihaz yazısında ayrıntılı anlattık.
- Kartı farklı cihazlara sırayla takıp denemek; her cihaz kendi dizin yapısını kurmaya çalışabilir.
Döngüsel kayıt ve korumalı dosya mantığı
Araç kameraları sınırsız alan varmış gibi davranmaz. Kart dolduğunda en eski dosyayı silip yerine yazarlar; buna döngüsel kayıt denir. Çarpma algılayıcısı tetiklendiğinde cihaz o andaki dosyayı ayrı bir klasöre alıp döngünün dışına çıkarır, ama bu her modelde ve her şiddette çalışmaz. Pratik sonuç şudur: önemli bir olay yaşandıysa aracı çalıştırıp günlerce kayda devam etmek, kaydı kaybetmenin en kolay yoludur.
Olaydan sonra yapılacak en değerli şey, cihazı kapatıp kartı çıkarmak ve kartı kenara kaldırmaktır. Kayıt kartta kaldığı sürece zaman sizin aleyhinize çalışır.
Servis tarafında veri kurtarma nasıl yürür?
Veri kurtarma bir onarım kalemi değil, ayrı bir çalışmadır. Bu yüzden cihazın çalışır hâle getirilmesiyle içindeki kaydın okunması aynı işlem gibi ele alınmaz. Süreç tipik olarak şöyle ilerler: cihaz ve kart teslim alınır, hasarın türü tespit edilir, kurtarmanın hangi yolla denenebileceği ve neyin garanti edilemeyeceği açıkça söylenir, talep yazılı onayla başlatılır. Çalışmanın mümkün olduğu yerde doğrudan kartın üstünde değil, kartın birebir kopyası üzerinde ilerlenir; böylece başarısız bir deneme asıl veriyi daha kötü duruma getirmez.
Cihazı kargoyla gönderiyorsanız kartı cihazın içinde bırakıp paketin notuna kaydın hangi tarih ve saat aralığında olduğunu yazmak işi ciddi biçimde hızlandırır. Gönderim hazırlığının tamamını kargoyla servise gönderme yazısında bulabilirsiniz. WebTeknoServis Türkiye geneli çalışır; anlaşmalı Sürat Kargo ile her il ve ilçeden cihaz kabul edilir, yani ilinizde bu konuda bakan bir yer olmaması tek başına engel değildir.
Kısa kontrol listesi
- Olaydan sonra cihazı kapatın, kartı çıkarın, kenara kaldırın.
- Format, onarma, sürücü güncelleme gibi hiçbir öneriye onay vermeyin.
- Kartı başka cihazlarda sırayla denemeyin.
- Kaydın hangi tarih ve saat aralığında olduğunu not edin.
- Cihaz ıslandıysa kurutmaya çalışmadan ve enerji vermeden servise ulaştırın.
- Veri kurtarmayı onarımdan ayrı bir talep olarak bildirin; yazılı onay bu yüzden alınır.
Özetle, kurtarma şansını belirleyen şey cihazın ne kadar bozuk olduğu değil, kayıt alanının üzerine yazılıp yazılmadığıdır. Cihaz paramparça olsa bile kart duruyorsa umut vardır; cihaz sapasağlam olup kart haftalarca kayda devam ettiyse çoğu zaman yapılacak bir şey kalmaz.
