Suya giren bir cihazda asıl hasarı suyun kendisi değil, kuruduktan sonra geride bıraktığı tortu yapar. Bu tortu nem çeker, iletken bir film oluşturur ve kart beslendiği sürece bakır izleri, lehim noktalarını ve entegre bacaklarını yemeye devam eder. Bu yüzden serviste sorulan soru "cihaz kurudu mu" değil, "korozyon nereye kadar ilerledi" sorusudur.
Cihaz yeni ıslandıysa ve hâlâ ilk saatler içindeyseniz yapılacaklar farklıdır; onları sıvıya maruz kalan cihazda ilk 24 saat yazısında sıraladık. Bu yazı sonraki aşamayı, yani kartın serviste nasıl değerlendirildiğini anlatıyor.
Korozyon su kurusa da neden devam eder
Temiz su bile içinde çözünmüş mineraller taşır. Su buharlaşırken bu mineraller kart yüzeyinde kalır ve havadaki nemi emerek yeniden iletken hale gelir. Kart üzerinde gerilim varsa süreç hızlanır: iki iletken nokta arasında kurulan bu ince film, metalin bir taraftan çözünüp diğer tarafta birikmesine yol açar. Gözle görünen sonuç, bacak diplerinde yeşil ya da beyaz kabuk, matlaşmış lehim ve iz üzerinde kararmadır.
Bu yüzden ıslanan cihazın çalıştırılmaya devam etmesi en büyük hatadır. Cihaz kapalı tutulduğunda korozyon çok daha yavaş ilerler; beslemede tutulduğunda ise saatler içinde onarılabilir bir arıza, onarılamaz bir karta dönüşebilir.
Serviste kart nasıl değerlendirilir
Değerlendirme gözle değil büyütme altında yapılır. Sırasıyla şunlara bakılır: kart yüzeyindeki tortunun yaygınlığı, konnektör ve soket içlerinde birikme, entegrelerin altına sızıp sızmadığı, lehim pedlerinin hâlâ yerinde olup olmadığı ve iz kopmalarının bulunduğu bölgeler. Ardından besleme hatlarının birbirine ve şaseye karşı yalıtımı ölçülür.
Entegre altları özellikle önemlidir. Yüzey temizlenmiş gibi görünse de alt yüzeydeki bağlantı noktalarında tortu kalmışsa cihaz onarımdan sonra bir süre çalışır, sonra tekrar bozulur. Bu nedenle şüpheli entegreler sökülüp altları temizlenir ve yeniden toplanır. Bu işin tamamı kart seviyesinde onarım kapsamına girer.
Onarım şansını belirleyen etkenler
| Etken | Şans yüksek | Şans düşük |
|---|---|---|
| Sıvının cinsi | Temiz su, yoğuşma | Tuzlu su, şekerli ya da yağlı sıvı |
| Islanırken cihazın durumu | Kapalı, beslemesiz | Çalışıyor, beslemede |
| Geçen süre | Kısa, hemen servise gelmiş | Haftalar sonra, tortu yerleşmiş |
| Arada yapılanlar | Hiç çalıştırılmamış | Isıtıcıyla kurutulmuş, tekrar denenmiş |
| Hasarın bölgesi | Konnektör ve giriş katı | İşlemci ve bellek çevresi |
Dördüncü satır sık görülen bir hatayı anlatır: ıslanan cihazı sıcak hava ile kurutmak suyu uçurur ama tortuyu kartın üzerine sabitler ve ısı, entegre bacaklarındaki lehimle tortunun birlikte sertleşmesine yol açar. Kurutma, temizlikten önce değil sonra yapılır.
Temizlik ve sonrası
Temizlik aşamasında kart demonte edilir, tortu çözücü bir sıvıyla yıkanır ve ardından kontrollü biçimde kurutulur. Tortunun altında kalmış izlerin sürekliliği tek tek ölçülür; incelmiş bir iz, cihaz çalışmaya başladıktan haftalar sonra kopabilir. Kopmuş izler köprülenir ve bu ekler titreşime dayanacak şekilde sabitlenir.
Son adım koruyucu kaplamadır. Fabrikada kartın üzerinde ince bir koruyucu katman bulunur; yıkama bu katmanı bölgesel olarak kaldırır ve müdahale edilen bölgelerde yenilenmesi gerekir. Cihazın kasası açıldığı için sızdırmazlık da yeniden kurulur; neden ayrı bir iş kalemi olduğunu açılan kasanın sızdırmazlığı ve conta yazısında açıkladık.
Onarım sonrası gecikmeli arıza riski
Su hasarı, onarımı en belirsiz sonuç veren arıza tipidir. Kart çalışır hale gelse bile korozyonun ulaştığı her nokta tam olarak görülemez; entegrelerin iç bağlantılarında başlamış bir hasar, dışarıdan ölçülemez. Bu yüzden servis, su görmüş kartlarda onarımın kalıcılığı konusunda baştan açık konuşur ve cihazı teslim öncesi normalden uzun süre test eder.
Gecikmeli arızanın işaretleri genellikle şunlardır: belirli bir işlevin aralıklı çalışması, ısındıkça düzelen ya da bozulan davranış ve zamanla artan tüketim. Aralıklı arızaların serviste neden zor yakalandığını aralıklı arıza serviste tekrarlanmıyor yazısında anlattık. Onarımın sınırını aşan kartlar için ise onarılamaz raporu yazılır ve gerekçesi müşteriye bildirilir.
Hangi sıvı ne kadar zarar verir
Serviste en kolay sonuç alınan durum, kasa içinde oluşmuş yoğuşmadır: suyun içinde çok az çözünmüş madde bulunur ve tortu yüzeyseldir. Yağmur suyu ve yıkama suyu bir basamak daha zorludur, çünkü yüzeyden sürüklediği tozu ve deterjan kalıntısını kartın üzerine taşır.
Tatlandırılmış içecekler, kahve ve meyve suyu, kurudukça yapışkan ve iletken bir kabuk bırakır; bu kabuk konnektör içlerine girdiğinde mekanik temizlik olmadan kalkmaz. En zorlu grup ise tuz içeren sıvılardır: deniz suyu ve kış aylarında yollara dökülen tuzlu suyun sıçraması, metal yüzeylerde çok hızlı ilerleyen bir korozyon başlatır. Böyle bir cihazda saatler bile fark yaratır.
Bu sıralama sabit bir sonuç vaadi değildir; aynı sıvı, cihazın içinde nereye ulaştığına göre farklı sonuç verir. Konnektöre damlayan temiz su bir hafta sonra bile onarılabilirken, işlemci çevresine ulaşan tuzlu su ilk gün bile onarım şansını daraltır. Servis bu yüzden cihazı açmadan süre ya da sonuç taahhüdü vermez; değerlendirme kart görüldükten sonra yapılır ve teklif o değerlendirmeye dayanır.
Özet
- Islanan cihazı çalıştırmayın; korozyon en çok beslemedeyken ilerler.
- Isıtıcıyla kurutmak tortuyu sabitler, işi zorlaştırır.
- Sıvının cinsini ve olayın tarihini servise bildirin; değerlendirmeyi doğrudan etkiler.
- Temizlik yüzeyle sınırlı kalmaz; şüpheli entegrelerin altı da açılır.
- Su görmüş kartta onarım sonrası gecikmeli arıza riski her zaman vardır.
WebTeknoServis su görmüş araç kameralarında, monitörlerde ve multimedya ünitelerinde kart temizliği ve onarımı yapar; anlaşmalı kargoyla Türkiye genelinden cihaz kabul eder.
