Araç multimedyası USB bellekteki dosyaları okumuyorsa, servise gelen vakaların büyük bölümünde arıza belleğin kendisinde ya da bellekteki dosya düzenindedir; cihaz tarafındaki arıza ise çoğunlukla USB soketinin mekanik olarak yorulmasıdır. Bu ikisini ayırmak için özel alet gerekmez: iki farklı bellek, varsa ikinci bir USB girişi ve bir telefon şarj denemesi, sorunun hangi tarafta olduğunu birkaç dakikada gösterir.
Aşağıdaki sıra, atölyede aynı şikâyetle gelen cihazlarda izlediğimiz teşhis sırasının sadeleştirilmiş hâlidir. Sırayı bozmadan uygulamak önemli, çünkü her adım bir sonrakinin anlamını belirler. Cihazı sökmeden önce yapılabilecek kontroller bittiğinde, geriye kalan olasılık sayısı genellikle bire iner.
Önce hangi taraf: bellek mi, cihaz mı?
Şikâyetin tek bir bellekte mi, her bellekte mi çıktığı en belirleyici bilgidir. Tek bellekte çıkıyorsa cihazı sökmeye hiç gerek olmayabilir.
- İkinci bir bellek takın. Farklı marka, farklı kapasite ve tercihen yeni biçimlendirilmiş bir bellek deneyin. İkinci bellek okunuyorsa cihaz sağlam, ilk bellek ya da içindeki dosya düzeni sorunludur.
- İlk belleği başka bir yerde deneyin. Aynı bellek bilgisayarda ya da başka bir araçta açılıyorsa fiziksel olarak ölmemiş demektir; sorun uyumluluk tarafındadır.
- Varsa diğer USB girişini kullanın. Çok girişli ünitelerde girişlerden biri yalnızca şarj ya da yalnızca telefon yansıtma için ayrılmış olabilir; medya okuma o girişte hiç çalışmaz.
- Girişten telefon şarj olup olmadığına bakın. Şarj oluyor ama bellek görünmüyorsa besleme hattı sağlam, veri hattı ya da yazılım tarafı şüphelidir. Şarj da olmuyorsa besleme kesilmiştir.
Dosya düzeni ve biçim
Araç üniteleri bilgisayar değildir; okuyabildikleri biçim ve dizin yapısı sınırlıdır. Bellek bilgisayarda açıldığı hâlde araçta görünmüyorsa ilk şüpheli budur. Hangi biçimin desteklendiği modele göre değişir ve bağlayıcı olan, cihazın kendi kullanım kılavuzunda yazılı değerdir.
| Bellekteki durum | Cihazda görülen | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Çok yüksek kapasiteli bellek | Hiç görünmüyor ya da uzun süre tarıyor | Daha küçük kapasiteli bir bellekle test edin |
| Birden fazla bölüm (partition) | Yalnızca bir bölüm görünüyor ya da hiçbiri | Tek bölüme indirip yeniden biçimlendirin |
| Şifreli ya da yazılım kurulu bölüm | Takılıyor, dosya listesi boş geliyor | Şifresiz, düz bir bellekle test edin |
| Binlerce dosya tek klasörde | Listeyi geç getiriyor, bir kısmını atlıyor | Klasörlere bölün, dosya sayısını azaltın |
| Desteklenmeyen kod çözücüyle kaydedilmiş dosya | Dosya görünüyor, oynatılmıyor | Yaygın bir biçimle test edin |
Bu tablodaki beş durumun hiçbiri yoksa ve yeni biçimlendirilmiş sade bir bellek de okunmuyorsa, teşhis cihaz tarafına geçer.
Akım, uzatma kablosu ve ısınma
Multimedya ünitelerinin USB girişleri, masaüstü bilgisayar portlarına göre daha mütevazı akım verir. Kendi beslemesi olmayan harici diskler, ışıklı ve ısınan büyük belleklerle çoklayıcılar bu yüzden kararsız davranır: aygıt görünür, birkaç saniye sonra listeden düşer.
- Bellek elinizde ısınıyor ve cihaz onu bir açıp bir kapatıyorsa akım yetmiyor olabilir; düşük tüketimli bir bellekle test edin.
- Torpido içine çekilmiş uzatma kablosu kullanılıyorsa kabloyu devre dışı bırakıp belleği doğrudan ünitenin girişine takın. Araç içinde kıvrılan, koltuk rayı altından geçen uzatmalarda iç kopma ve kılıf sıyrılması sık görülür.
- Çoklayıcı (hub) varsa çıkarın. Araç ünitelerinin çoğu hub arkasındaki aygıtları saymaz.
- Bellek takılıyken kontak kapanıp açıldığında liste sıfırlanıyorsa, girişin beslemesi kontakla birlikte kesiliyor demektir; bu bir arıza değil, besleme düzenidir.
Donanım arızasının işaretleri
Soket tarafındaki arızanın kendine özgü belirtileri vardır ve bunlar yazılım şüphesini büyük ölçüde ortadan kaldırır:
- Belleği elinizle hafifçe oynattığınızda cihaz onu bir görüp bir kaybediyor. Bu, soket içindeki temas yaylarının yorulduğunu ya da soketin devre kartındaki lehim ayaklarında çatlak olduğunu gösterir.
- Bellek soketin içinde gevşek duruyor, oturma sesi vermiyor. Çok sık takıp çıkarma ve belleğe takılı anahtarlık ağırlığı bu aşınmanın bilinen nedenleridir.
- Soket ağzında eğilmiş dil ya da içeri kaçmış pim görünüyor. Ters takma denemesi bu hasarı tek hamlede yapar.
- Hiçbir USB aygıtı, hiçbir girişte görünmüyor ve şarj da gelmiyor. Burada besleme hattındaki koruma elemanı ya da ünite içindeki dağıtım hattı şüphelidir.
Titreşimle büyüyen lehim çatlağının nasıl davrandığını titreşim ve lehim çatlağı yazısında ayrıntılı anlattık; USB soketi araç içinde en çok zorlanan bağlantı noktalarından biri olduğu için bu arızanın tipik adresidir.
Serviste izlenen yol
Cihaz atölyeye geldiğinde ilk iş, şikâyeti aynı koşulda tekrar üretmektir: müşterinin kullandığı bellek varsa onunla, yoksa bilinen sağlam referans belleklerle. Soket mekanik olarak kontrol edilir, gerekirse büyütme altında lehim ayakları ve veri hattı izleri incelenir. Soket değişimi devre kartı üzerinde yapılan bir işlemdir ve kartın beslemesi doğrulanmadan sonuçlanmaz; kart seviyesinde onarımın nasıl yürüdüğünü ayrı bir yazıda açıkladık. Onarımdan sonra cihaz hem müşterinin belleğiyle hem de referans belleklerle, araçtaki gibi titreşim altında yeniden denenir.
WebTeknoServis Türkiye genelinde çalışır: Sürat Kargo anlaşmasıyla her il ve ilçeden kargoyla cihaz kabul edilir, yani ünitenizi göndermek için bulunduğunuz şehirde servis noktası aramanız gerekmez. Göndermeden önce kargo hazırlığı yazısındaki adımlara göz atmak, cihazın yolda ikinci bir hasar almasını önler.
Kısa kontrol listesi
- Şikâyet tek bellekte mi, her bellekte mi? Bu soru teşhisin yarısıdır.
- Yeni biçimlendirilmiş, tek bölümlü, sade bir bellekle test ettiniz mi?
- Girişten telefon şarj oluyor mu? Oluyorsa besleme sağlam, veri hattına bakılır.
- Uzatma kablosu ve çoklayıcıyı devre dışı bıraktınız mı?
- Bellek oynatıldığında bağlantı kesiliyor mu? Kesiliyorsa soket ya da lehim tarafı şüphelidir.
Bu beş adımdan sonra sorun sürüyorsa teşhis artık cihazın içindedir ve ünitenin sökülmesini gerektirir. Arızalı üniteyi servise gönderirken yanına kullandığınız belleği de koymak, şikâyetin aynı koşulda tekrar üretilmesini kolaylaştırır. WebTeknoServis bu aşamada cihazı kart seviyesinde inceler ve soket, besleme ya da yazılım tarafından hangisinin sorumlu olduğunu raporlar.
