Multimedya ünitesi açılıyor, sesi geliyor, dokunmatiği tepki veriyor ama ekranda hiç görüntü yoksa arıza iki yerden birindedir: anakart ile panel arasındaki şerit (LVDS) kablo veya panelin kendisi. Ayrımı yapan ölçüt arka ışıktır; ekran karanlıkta hafif aydınlanıyor ama hiçbir şey göstermiyorsa arka ışık çalışıyor, görüntü sinyali panele ulaşmıyor demektir.
Cihaz gerçekten çalışıyor mu?
İlk adım cihazın açıldığını kanıtlamaktır. Üç işaret aranır.
- Açılış sesi ve radyo: kontak açıldığında hoparlörlerden ses geliyorsa işlemci ve ses katı çalışıyor.
- Dokunmatik tepkisi: ekranın bilinen bir bölgesine dokunulduğunda tık sesi ya da işlev değişimi oluyorsa dokunmatik katman ve yazılım ayakta.
- Geri vites uyarısı: geri vitese takıldığında park sensörü sesi geliyorsa araç haberleşmesi de çalışıyor.
Bu üçü varken ekran boşsa arıza görüntü zincirinin son halkasındadır. Cihaz hiç açılmıyor, ses de gelmiyorsa bu yazının konusu değil; o durumda besleme ve açılış tarafı incelenir.
Dördüncü ve çok kullanışlı bir işaret daha var: harici bir ekran çıkışı olan ünitelerde (arka koltuk monitörü için AV ya da HDMI çıkışı) o çıkışa bir monitör bağlanır. Harici ekranda görüntü geliyorsa işlemci görüntüyü üretiyor demektir ve arıza kesin olarak ünitenin kendi paneli ile arasındaki yoldadır. Harici ekranda da görüntü yoksa şüphe görüntü işleme katına kayar ve onarım kapsamı genişler.
Arka ışık var mı yok mu?
Bu ayrım onarımın yönünü belirler. Aracı karanlık bir yere alın, ekrana çok yakından ve açılı bakın.
| Gözlem | Anlamı | Yön |
|---|---|---|
| Ekran tamamen ölü, hiç aydınlanma yok | Arka ışık beslemesi yok | Arka ışık devresi |
| Hafif aydınlanıyor, görüntü yok | Arka ışık var, sinyal yok | Şerit kablo ya da panel |
| Çok soluk bir görüntü seçiliyor | Arka ışığın bir kısmı sönmüş | Arka ışık devresi |
| Görüntü var ama çizgili, kayık | Sinyal bozuk ama geliyor | Şerit kablo teması |
Arka ışık tarafına düşüyorsanız konu farklı; onu ayrıca anlattığımız arka ışık arızası yazımız o kolu kapsıyor. Bu yazı arka ışığın çalıştığı ama görüntünün hiç gelmediği durumla ilgili.
Şerit kablo ve konnektör arızası
Panel ile anakart arasındaki bağlantı, çok sayıda ince iletkenin yan yana dizildiği esnek bir şerit kabloyla yapılır. Bu kablo iki uçtan kilitli konnektörlere oturur ve araç içinde sürekli titreşim altında çalışır. Üç tipik arıza görülür.
- Konnektör gevşemesi: kilitli kapak titreşimle yükselir, şerit kablo mikron mertebesinde kayar ve temas kesilir. En iyi senaryodur; kablo yerinden çıkarılıp temizlenip yeniden oturtulduğunda görüntü geri gelir.
- Katlanma yerinden kopma: şerit kablo montaj sırasında katlanarak sığdırılır. Katlanma çizgisindeki iletkenler zamanla yorulur ve kopar. Bu arıza genellikle aralıklı başlar: ekran bazen açılır, bazen boş gelir.
- Yoğuşma ve korozyon: konnektör pinlerinde nem izi varsa temas direnci yükselir. Temizlikle düzelen ama kısa sürede tekrarlayan bir arıza bu nedene işaret eder.
Onarımın ilk adımı bu yüzden parça değişimi değildir: cihaz açılır, şerit kablo sökülüp iki uçtaki konnektör mikroskop altında incelenir, pinlerde ezilme ve korozyon aranır, kablo yeniden oturtulur ve cihaz kapatılmadan test edilir. Görüntü geldiyse arıza burada bitmiş olur.
Arıza titreşimle geliyorsa kalıcı çözüm nedir?
Şerit kablo arızalarının büyük bölümü titreşimden doğduğu için yalnızca kabloyu yerine oturtmak bazen kalıcı olmaz. Kalıcı çözüm, kablonun konnektöre girdiği noktanın mekanik olarak desteklenmesidir: kablonun kıvrım yarıçapı düzeltilir, konnektör kapağının tam kilitlendiği doğrulanır ve kablo gövdeye sabitlenirken üzerine gerilim bırakılmaz. Gergin takılan bir şerit kablo, araç her tümsekten geçtiğinde konnektörü zorlar.
İkinci ayrıntı ünitenin araçtaki yerleşimidir. Torpidoya gevşek oturan, çerçevesi boşluk yapan bir ünite kendi titreşimini üretir. Bu yüzden onarımdan dönen cihazda aynı arıza tekrar ediyorsa, cihazın içine değil montajına bakmak gerekir; sökülüp yeniden oturtulmuş bir çerçeve arızayı tek seferde kapatabilir.
Panel değişimi hangi durumda gerekir?
Şerit kablo ve konnektör sağlamsa ve görüntü sinyalinin panele ulaştığı ölçümle doğrulandıysa sıra panele gelir. Panelin iç sürücü katmanı arızalandığında ekran görüntü basmaz; bu katman panelin ayrılmaz parçasıdır ve ayrı onarılmaz, panel komple değişir. Dokunmatik katman çoğu modelde panelden bağımsızdır, bu yüzden dokunmatiğin çalışıyor olması panelin sağlam olduğunu göstermez.
Panel değişiminde iki sınır var. Birincisi, panelin ölçü, bağlantı tipi ve çözünürlüğünün aslıyla aynı olması gerekir; benzer ölçüde ama farklı bağlantılı bir panel takılırsa görüntü hiç gelmez ya da bozuk gelir. İkincisi, bazı ünitelerde panel ile dokunmatik cam yapıştırılmış tek parçadır; o durumda ikisi birlikte değişir. Değişim sonrasında parlaklık, dokunmatik hizalaması ve geri vites kamerası görüntüsü ayrı ayrı denenir.
Özet
Sesi gelen ama ekranı boş kalan bir multimedya ünitesinde ilk ayrım arka ışıktır: hafif aydınlanma varsa görüntü sinyali panele ulaşmıyor demektir ve şüpheli şerit kablo ile panel arasındadır. Onarım, kabloyu ve iki uçtaki konnektörü incelemekle başlar; gevşeme ve korozyon çoğu vakada parça değiştirmeden çözülür. Sinyal panele ulaştığı hâlde görüntü yoksa panelin iç sürücü katmanı arızalıdır ve panel aslıyla aynı ölçü, bağlantı ve çözünürlükte değişir. WebTeknoServis multimedya ünitelerinde kart seviyesinde onarım yapıyor; Sürat Kargo anlaşmasıyla her il ve ilçeden kargoyla cihaz kabul ediliyor.
