Araç multimedya ekranında dokunduğunuz noktanın yanında ya da üstünde tepki alıyorsanız, sorun ekranın dokunma konumunu okuma biçimindedir. Kayma bütün ekranda aynı yönde ve aynı miktarda ise teşhis yazılım ve kalibrasyon tarafında başlar; kenarlara doğru artan, belirli bir bölgede büyüyen ya da zamanla kötüleşen kayma ise dokunmatik panel tarafına işaret eder.
Bu ayrım önemlidir, çünkü biri ayar ve yazılım işi, diğeri parça değişimi gerektiren bir onarımdır. Aşağıda iki tablonun işaretlerini, servisin izlediği sırayı ve hangi durumda neyin değiştiğini anlattık.
Üç şikâyeti birbirine karıştırmayın
Dokunmatik ekran şikâyetleri üç ayrı başlıkta toplanır ve üçünün teşhisi farklıdır:
- Kayma. Dokunuyorsunuz, tepki var ama yanlış yerde. Konum okuması bozuktur.
- Hayalet dokunma. Kimse dokunmadığı hâlde ekran kendi kendine seçim yapar. Bunun nedenleri ayrıdır; hayalet dokunma yazısında ele aldık.
- Tepkisizlik. Dokunuyorsunuz, hiçbir şey olmuyor. Panel hattı ya da denetleyici tamamen devre dışıdır.
Şikâyeti doğru adlandırmak, servise gönderirken yazdığınız arıza beyanının da işini kolaylaştırır. Üç şikâyet aynı cihazda sırayla görülüyorsa, bu genellikle panel tarafında ilerleyen bir arızanın işaretidir.
Yazılım kaynaklı kaymanın işaretleri
Aşağıdaki tablo yazılım tarafını düşündürür:
- Kayma ekranın her yerinde aynı yönde ve yaklaşık aynı miktarda. Örneğin her dokunuş bir parmak kadar sola düşüyor.
- Ekran yatay ve dikey olarak doğru çalışıyor ama arayüz ölçeği değiştikten, dil ya da çözünürlük ayarı değiştikten sonra kayma başlamış.
- Yazılım güncellemesinin ardından ortaya çıkmış. Güncelleme sonrası açılmayan cihazlar için izlenen yolu ayrı bir yazıda anlattık; kayma da bu ailenin daha hafif bir hâlidir.
- Cihaz kapatılıp açıldığında kayma bir süre düzeliyor, sonra geri geliyor.
- Varsa dokunmatik kalibrasyon ekranı kaymayı düzeltiyor.
Panel kaynaklı kaymanın işaretleri
- Kayma ekranın belirli bir bölgesinde, özellikle bir kenara ya da köşeye yakın yerde fazla; ortada az ya da hiç yok.
- Ekranın bir şeridinde hiç tepki yok, hemen yanında kayma var.
- Cihaz ısındıkça kayma artıyor ya da soğuk havada belirgin hâle geliyor.
- Ekran üzerinde darbe izi, köşede çatlak ya da camla panel arasında ayrışma, baloncuk görünüyor.
- Cihaz suya, yoğuşmaya ya da buharlı temizliğe maruz kalmış.
- Kalibrasyon yapıldığı anda düzeliyor, birkaç dokunuşta tekrar kayıyor.
Bu belirtilerin ortak noktası, kaymanın fiziksel bir nedene bağlı olmasıdır: dokunmatik katman cam üzerine yapıştırılmış ince bir ızgaradır ve ızgaranın bir hattı koptuğunda cihaz o bölgedeki dokunuşu komşu hattın değeriyle okur. Sonuç, kullanıcı için kayma gibi görünür. Araç içinde bu hasarı üreten üç etken öne çıkar: ekranı sert bastırarak kullanmak, yazın park hâlindeki araçta kabin sıcaklığının yükselmesi ve kış sabahlarında camın buğusundan kaynaklanan yoğuşmanın panel kenarına ulaşması. Üçü de zamanla ilerleyen bir arıza üretir, yani şikâyet bir günde ortaya çıkmaz; önce tek bir tuş zor seçilir, haftalar içinde bölge genişler.
İki tabloyu yan yana okumak
| Gözlem | Yazılım tarafı | Panel tarafı |
|---|---|---|
| Kaymanın dağılımı | Her yerde aynı | Bölgesel, kenara doğru artan |
| Zaman içindeki seyir | Sabit kalır | Giderek kötüleşir |
| Sıcaklıkla ilişki | Yok | Isı ve soğukla değişir |
| Kalibrasyonun etkisi | Düzeltir ve kalıcı olur | Düzeltir, kısa sürede bozulur |
| Fiziksel iz | Yok | Darbe, çatlak, ayrışma, nem izi |
| Ne yapılır | Kalibrasyon, yazılım yükleme | Dokunmatik katman ya da ekran grubu değişimi |
Serviste izlenen sıra
Atölyede teşhis her zaman en ucuz ve en az müdahaleli adımdan başlar:
- Haritalama. Ekran bir ızgaraya bölünüp her hücreye dokunulur, tepki noktaları not edilir. Kaymanın dağılımı bu adımda ortaya çıkar ve iki tabloyu ayıran ana veri budur.
- Kalibrasyon ve yazılım. Cihazın kendi kalibrasyonu çalıştırılır, gerekirse uygun yazılım sürümü yüklenir. Sonuç kalıcıysa teşhis burada kapanır.
- Panel bağlantısı. Dokunmatik katmanın şerit kablosu ve konnektörü kontrol edilir. Gevşek ya da oksitlenmiş bağlantı, bölgesel kayma üretebilen ve parça değişimi gerektirmeyen bir nedendir.
- Panel ölçümü. Katmanın hattı ölçülür. Kopuk ya da kaçak veren hat bulunduğunda değişim kararı verilir.
- Onarım sonrası test. Değişimden sonra ekran yeniden haritalanır, cihaz ısınma koşulunda ve titreşim altında denenir.
Cam, dokunmatik katman ve ekran grubu
Multimedya ekranları modele göre farklı yapıda olur: bazı ünitelerde cam, dokunmatik katman ve görüntü paneli ayrı parçalardır, bazılarında üçü tek grup hâlinde yapıştırılmıştır. Kaymanın tek başına dokunmatik katmanla çözülüp çözülemeyeceği bu yapıya bağlıdır ve cihaz açılmadan kesin söylenemez. Hangi parçanın değiştiğine göre işçiliğin ve sökümün nasıl değiştiğini kırık ekran yazısında anlatmıştık; kayma arızasında da aynı yapı belirleyicidir.
Özet
Her yerde aynı olan düzenli kayma yazılım ve kalibrasyon tarafını, bölgesel ve zamanla kötüleşen kayma panel tarafını gösterir. Kalibrasyonun kalıcı olup olmaması tek başına güçlü bir ayırt edicidir. Ekranda darbe izi, çatlak ya da ayrışma varsa teşhis zaten panel tarafındadır.
WebTeknoServis cihaz teknik servisi ve onarımı yapar; Türkiye genelinde çalışır ve Sürat Kargo anlaşmasıyla her il ve ilçeden kargoyla cihaz kabul eder. Üniteyi gönderirken arıza beyanına kaymanın hangi bölgede olduğunu ve kalibrasyondan sonra ne kadar sürdüğünü yazmak, teşhis süresini kısaltır.
