Mobil kayıt cihazlarında kaydın günün en sıcak saatlerinde kesilmesi, cihazın soğutmasının yetmediğini gösterir ve ilk şüphe fan ile hava yolundaki toz birikmesidir. Fan durduğunda ya da kanatları tozla ağırlaştığında kasa içi sıcaklık yükselir; disk önce yazma hatası verir, sonra cihaz kendini korumak için kaydı durdurur.
Bu yazı fanın mobil kayıt cihazındaki rolünü, arıza belirtilerini, serviste yapılan işlemleri ve ticari araçta tekrarını önleyen düzeni anlatıyor. Cihazın hiç kayıt yapmaması farklı bir konudur ve onu mobil DVR kayıt yapmıyor: disk ve yuva yazısında ele aldık.
Fan neden mobil kayıt cihazında kritik
Mobil kayıt cihazı, araç kameralarından farklı olarak metal bir kasa içinde ve çoğu zaman göz önünde olmayan bir yere, koltuk altına, bagaj bölmesine ya da panel içine yerleştirilir. Kasa içinde sürekli dönen bir disk, çok kanallı görüntü işleyen bir kart ve kesintisiz çalışan bir besleme katı bulunur. Bu üç ısı kaynağı aynı hacmi paylaşır.
Aracın kabini yazın uzun süre yüksek sıcaklıkta kalır ve cihaz bu sıcaklığın üstüne kendi ısısını ekler. Fan, bu birikimi dışarı atan tek etken olduğu için durduğunda sıcaklık hızla sınıra yaklaşır. Disk, elektronik birimlerden daha erken etkilenir: yazma hataları başlar, dosyalar yarım kalır ve kayıt zinciri kopar.
Fan arızasının belirtileri
- Cihazdan önce artan bir uğultu ya da tıkırtı duyuluyor, sonra ses tamamen kesiliyor.
- Kasa, elle tutulamayacak kadar sıcak.
- Kayıt günün belirli saatlerinde, genellikle öğleden sonra kesiliyor; sabah sorunsuz çalışıyor.
- Kayıt dosyalarında aynı saat aralığında tekrarlayan boşluklar var.
- Cihaz kendi kendine yeniden başlıyor, bazen uzun süre açılmıyor.
- Disk sağlık uyarısı veriyor ya da disk beklenenden erken yoruluyor.
Üçüncü ve dördüncü maddeler bu arızanın imzasıdır: arıza saate bağlıysa kaynak neredeyse her zaman ısıdır. Araç kameralarında aynı belirtinin nasıl okunduğunu araç kamerası aşırı ısınıp kapanıyor yazısında anlattık; mobil kayıt cihazında ise soğutma aktif olduğu için şüphe önce fana düşer.
Toz, nem ve filtre
Ticari araçta kabin havası tozludur. Toz fanın kanatlarına yapışarak dengesini bozar, yatağına girerek sesini artırır ve hava giriş ızgarasını keçe gibi kapatır. Kart üzerinde biriken toz katmanı ise ısı yalıtımı gibi davranır; elemanlar ürettiği ısıyı havaya veremez.
| Bulgu | Kaynak | Serviste yapılan |
|---|---|---|
| Fan hiç dönmüyor | Yatak sıkışması ya da sürücü hattı | Fan değişimi, besleme hattı ölçümü |
| Fan dönüyor ama hava yok | Izgara ve kanal tıkanmış | Kasa ve hava yolu temizliği |
| Fan gürültülü | Yatakta toz, kanatta dengesizlik | Fan değişimi |
| Kart üzerinde toz keçesi | Filtresiz hava girişi | Kontrollü temizlik, kaplama kontrolü |
| Toz nemle yapışkan film olmuş | Nem ve toz birlikte | Kart yıkaması, kaçak ölçümü |
Son satır en sinsi olanıdır: nemle birleşen toz, kart üzerinde iletken bir film oluşturur ve bu film kaçak akıma yol açar. Bu durumda yalnızca temizlik yetmez, izlerin ve lehim noktalarının durumu da ölçülür; süreci kartta korozyon ve onarım şansı yazısında anlattık.
Serviste yapılan işlemler
Cihaz açılır, kasa içi ve hava kanalları kontrollü biçimde temizlenir. Fan ölçülür ve gerekiyorsa aynı ölçüde, aynı hava debisini veren bir parçayla değiştirilir; düşük debili bir fan cihazı kurtarmaz. İşlemci ve besleme elemanlarının soğutucuya oturduğu yüzeylerdeki ısı iletim malzemesi yenilenir, çünkü yıllar içinde kuruyan malzeme ısıyı artık iletmez.
Ardından disk sağlığı okunur ve kayıt testi yük altında yapılır: tüm kanallar aynı anda kayda alınır ve cihaz uzun süre çalıştırılarak sıcaklık davranışı izlenir. Kısa bir denemede sorunsuz görünen cihaz, saatler sonra aynı arızayı verebilir; bu yüzden teslim öncesi test kısa tutulmaz.
Kayıt kaybının işletmeye bedeli
Mobil kayıt cihazının değeri, kaydın kesintisiz olmasındadır. Günün belirli saatlerinde oluşan boşluklar, tam da trafiğin ve iş yoğunluğunun en yüksek olduğu zaman dilimine denk gelir. Bir olay yaşandığında kaydın o saatte bulunmaması, cihazın hiç olmamasıyla aynı sonucu verir.
İkinci bedel donanım tarafındadır. Yüksek sıcaklıkta çalışan disk, beklenenden erken yorulur; cihaz çalışmaya devam ederken diskin ömrü sessizce tükenir. Fan arızası bu yüzden küçük bir parça arızası gibi görünse de ertelendiğinde daha pahalı bir onarıma dönüşür.
Bu nedenle kayıt boşluklarının düzenli olarak kontrol edilmesi önerilir. Hangi günlerde hangi saatlerde boşluk olduğunu gösteren basit bir kayıt, servise gelen cihazda teşhis süresini belirgin biçimde kısaltır.
Ticari araçta tekrarını önlemek
- Cihazın hava giriş ve çıkış yüzeyleri kapatılmaz; döşeme, halı ya da yük cihazın üstüne gelmez.
- Kapalı bir bölmeye konulacaksa bölmenin havalanması sağlanır.
- Kabin temizliğinde cihazın ızgarasına basınçlı hava doğrudan tutulmaz; toz içeri sürülür.
- Yaz sezonu öncesinde hava yolu temizliği kontrol listesine alınır.
- Filoda aynı modelde tekrarlayan arıza varsa yerleşim yeniden değerlendirilir.
Düzenli bakımın hangi arızaları önlediğini periyodik bakım neleri önler yazısında topladık. Çok araçlı işletmelerde cihazların toplu olarak ele alınması için kurumsal ve filo için toplu teknik servis yazısına bakabilirsiniz.
Özet
Saate bağlı kayıt kesilmesi, mobil kayıt cihazlarında neredeyse her zaman soğutma sorununu işaret eder. Fan değişimi tek başına yeterli değildir; hava yolu temizliği, ısı iletim malzemesinin yenilenmesi ve diskin durumunun ölçülmesi aynı işin parçasıdır. WebTeknoServis ticari araç kayıt cihazlarında bu onarımları yapar ve anlaşmalı kargoyla Türkiye genelinden cihaz kabul eder.
