Ticari araçta mobil DVR kayıt almıyorsa arıza neredeyse her zaman üç bloktan birindedir: depolama birimi ve onun yuvası, cihazın besleme devresi ya da kayıt kartının kendisi. Teşhis bu üç bloğu birbirinden ayırmakla başlar; blokları ayırmadan yapılan parça değişimi arızayı çözmediği gibi ikinci bir hasar da bırakabilir.
Bu yazı, kargoyla servise gelen mobil DVR'larda izlediğimiz sırayı anlatır. Kullanıcının menüden ya da uygulamadan düzeltebileceği ayar hataları ile cihazı açmayı gerektiren donanım arızalarının sınırı da burada çizilir.
Üç blok nasıl ayrılır
Cihazı tezgâha aldığımızda ilk iş, arızanın hangi blokta olduğunu daraltmaktır. Sıra şöyledir:
- Enerji var mı: cihaz besleniyor, LED'leri yanıyor ve açılış tamamlanıyor mu? Açılış tamamlanmıyorsa depolamaya hiç sıra gelmez.
- Depolama tanınıyor mu: kart ya da disk cihaz menüsünde görünüyor mu, biçimlendirme komutu kabul ediliyor mu?
- Kanal girişleri çalışıyor mu: ekranda kamera görüntüsü var ama kayıt yoksa sorun giriş katında değil, yazma yolundadır.
- Kayıt başlıyor ama kesiliyor mu: dosyalar var fakat kısa ve bozuksa titreşim, besleme dalgalanması ya da yuva teması gündeme gelir.
Bu dört soruya verilen cevap, cihazın açılmasını gerektirip gerektirmediğini belirler. İlk iki soruya "evet" alıyorsak ve kayıt yine yoksa arıza büyük olasılıkla mekanik temastadır.
Sıranın tersten kurulması en sık yapılan hatadır. Depolama birimi ilk şüpheli olarak alınıp değiştirildiğinde, besleme kaynaklı bir arıza çözülmediği gibi yeni kart da aynı koşulda yorulmaya başlar. Bu nedenle enerji bloğu temizlenmeden depolamaya geçilmez.
Depolama ve yuva: kart sağlam, cihaz görmüyor
Mobil kayıt cihazlarında depolama iki biçimde durur: lehimli yuvada duran hafıza kartı ya da titreşim yalıtımlı kafeste duran disk. İkisinin arıza biçimi aynı değildir.
Hafıza kartı yuvasında en sık gördüğümüz hasar, yay pinlerinin yorulması ve kart yüzeyindeki temas alanının matlaşmasıdır. Kart başka bir cihazda okunuyor, DVR'da görünmüyorsa yuva pinlerinin temas direnci ölçülür. Pinler oynaksa yuva sökülüp yenisi lehimlenir; kart tarafındaki aşınma ise onarılamaz, kart değişir. Yuvanın lehim ayaklarının kart üzerindeki pad'lerden kopması da sık karşılaşılan bir durumdur ve bu, kart seviyesinde onarılabilen bir hasardır.
Disk tutan cihazlarda tablo farklıdır. Araç titreşimi diskin veri yolu konnektörünü ve kafesin sabitleme kulaklarını yorar. Disk tanınmıyorsa önce konnektörün oturup oturmadığına, kafesin yalıtım takozlarının sertleşmediğine bakılır. Diskin kendisi mekanik ses veriyorsa cihaz tarafında yapılacak bir onarım kalmaz; o aşamada konu veri kurtarmaya döner.
Besleme devresi: kontak hattından iç regülatöre
Mobil DVR, aracın sürekli ve kontak uyarılı iki hattından beslenir. Cihaz hiç açılmıyorsa ya da yolda kendi kendine yeniden başlıyorsa besleme hattı ile cihazın iç regülatör devresini ayırmak gerekir.
Araç tarafındaki gevşek şase, oksitlenmiş sigorta yuvası ve ezilmiş besleme kablosu, cihaz arızası gibi görünen belirtilerin önemli bir bölümünü üretir. Bu ayrımın nasıl yapıldığını arıza cihazda mı besleme kablosunda mı yazısında adım adım anlattık. Cihaz tarafında ise sırayla giriş koruma elemanı, ters polarite diyodu ve DC-DC regülatörün çıkışı ölçülür.
Ticari araçların bir bölümü 24 V sistemdir. Cihazın girişine uygun olmayan bir besleme verildiğinde hasar genellikle giriş katında kalır ve onarılabilir; ancak gerilim iç regülatörü aşıp mantık devresine ulaştıysa onarım sınırı hızla daralır.
Kontak uyarı hattı da ayrıca ölçülür. Bu hat gevşek ya da yanlış noktadan alınmışsa cihaz, motor çalışırken üretilen gerilim değişimlerinde kapanıp açılır; belirti dışarıdan bakıldığında cihaz arızası gibi görünür. Tezgâhta cihaz sabit bir kaynakla beslenip aynı belirtiyi vermiyorsa şüphe araç tarafına döner ve bu, rapora yazılan bir sonuçtur.
Titreşim, lehim yorgunluğu ve bağlantı katı
Kayıt bazen oluyor bazen olmuyorsa ilk şüpheli titreşimdir. Araç içinde sürekli titreşen bir kartta ağır bileşenlerin lehim noktaları yorulur; soket ayakları ve bobinler bu listenin başındadır. Belirti aralıklı olduğu için tezgâhta hemen kendini göstermez; cihaz yük altında ve ısıtılıp soğutularak izlenir.
Bu arıza ailesinin teşhisini ayrı bir yazıda ele aldık: titreşimden bozulan cihazda lehim çatlağı teşhisi. Mobil DVR'da ek olarak kamera girişlerinin konnektörleri de yorulur; bir kanalın görüntüsü kaybolup geri geliyorsa önce o konnektörün lehimine bakılır.
Belirtiye göre nereye bakılır
| Belirti | İlk bakılan yer | Cihaz açılır mı |
|---|---|---|
| Hiç açılmıyor, LED yok | Besleme hattı, şase, giriş koruma | Hat temizse evet |
| Açılıyor, depolama görünmüyor | Kart/disk teması, yuva pinleri | Evet |
| Görüntü var, dosya oluşmuyor | Yazma yolu, yuva lehimi | Evet |
| Dosyalar kısa ve bozuk | Besleme dalgalanması, titreşim | Genellikle evet |
| Bir kanal gidip geliyor | Kamera girişi konnektörü | Evet |
| Menüde kayıt kapalı görünüyor | Ayar; cihaz açılmaz | Hayır |
Servise gönderirken ne işimize yarar
Tezgâhta aracı taklit edemediğimiz için bazı bilgileri cihazla birlikte almak teşhisi kısaltır:
- Arızanın ne zaman başladığı ve o sırada araçta yapılan bir iş olup olmadığı.
- Belirtinin sürekli mi aralıklı mı olduğu, soğuk havada değişip değişmediği.
- Cihazla birlikte gönderilen depolama biriminin arızalı cihazda kullanılan birim olup olmadığı.
- Filo ise aynı modelde başka araçlarda da aynı belirtinin görülüp görülmediği.
Kısa kontrol listesi
- Önce enerji, sonra depolama, sonra kanal girişi; sıra bozulursa teşhis uzar.
- Kart başka cihazda okunuyorsa şüphe yuvaya kayar.
- Aralıklı kayıt kesilmesi titreşim ve besleme dalgalanmasının imzasıdır.
- Menüden çözülen ayar hataları için cihazın açılması gerekmez.
WebTeknoServis cihaz teknik servisi ve onarımı yapar; Türkiye genelinde her il ve ilçeden Sürat Kargo anlaşmasıyla cihaz kabul edilir, teşhis cihaz açılarak kart seviyesinde yürütülür.
