Görüntünün her karesinde aynı yerde duran leke, sahnede değil optik yolda bir yerdedir: ön camda, lens yüzeyinde, lens grubunun içinde ya da sensörün koruyucu camında. Araç hareket ettikçe yeri değişen veya yalnızca bazı karelerde görünen leke ise optik yolda değildir. Bu ayrımı yapmak teşhisin ilk adımıdır; dört yüzeyden hangisi olduğunu bulmak ise ikinci adım ve birkaç dakikalık bir testle mümkün.
Sabit leke ile geçici lekeyi ayırmak
Kaydı bilgisayarda açın ve lekenin bulunduğu noktayı ekranda işaretleyin. Sonra kaydı farklı zamanlardan üç ayrı noktadan oynatın. Leke her seferinde tam olarak aynı yerde duruyorsa optik yoldadır. Yer değiştiriyor, kayboluyor ya da sadece karanlık sahnelerde çıkıyorsa başka bir konu vardır: gece koşulunda artan gürültü, cam yansıması veya sıkıştırma hatası.
Bu arada iki arızayla karıştırmamak gerekir. Görüntüde yatay şeritler hâlinde ilerleyen ve titreşen bozulma ayrı bir konudur, kayıtta yatay bant ve titreme yazısında ele alındı. Gece boyunca süren genel bir bulanıklık ve plakanın okunmaması da farklı bir nedene bağlıdır; onu gece görüntüsü bulanıklaşıyor yazısında anlattık. Buradaki konu, aydınlıkta da karanlıkta da aynı yerde duran tek bir leke ya da nokta kümesi.
Lekenin nerede olduğunu bulan sıralı test
- Ön camın iç yüzeyini silin. Araç içi camda yağ filmi birikir ve kamera tam o filmin arkasından bakar. Leke kayboluyorsa iş bitmiştir.
- Lens yüzeyini mikrofiber bezle silin. Lens camındaki parmak izi ya da zift lekesi sabit bir bulanıklık yapar. Çözücü kullanmayın, kaplamaya zarar verir.
- Cihazı araçtan ayırın ve açık bir yere tutun. Leke aynı yerde duruyorsa ön cam denklemden çıkmıştır; sorun cihazın içindedir.
- Düz ve açık renkli bir yüzeye çevirin. Beyaz bir duvar ya da gökyüzü, lekeyi en net gösteren sahnedir. Burada görünen her şey cihazın kendi optik yolundadır.
- Odak halkası olan modellerde lensi çok az çevirmeyi deneyin. Küçük bir dönüşle lekenin keskinliği değişiyorsa leke lens grubunun önündeki yüzeylerden birinde, hiç değişmiyorsa sensöre çok yakın bir yüzeydedir.
Beş adım bittiğinde elinizde iki sonuçtan biri olur: leke dışarıdaydı ve silindi, ya da leke cihazın içinde ve cihazın sökülmesi gerekiyor. İkinci sonuçta cihazı kendiniz açmayın; lens grubunun sökülmesi odak ayarını bozar ve lens ile sensör arasına yeni toz girer.
Lens içine toz ve nem nasıl girer
Araç kamerası kapalı bir gövdedir ama hava geçirmez değildir. Gün içinde kabin ısınır, gece soğur; gövde içindeki hava genleşip büzülür ve bu solunum her seferinde dışarıdan bir miktar hava alır. Havayla gelen ince toz ve nem, lens grubunun iç yüzeylerinde ve sensör camında birikir. Yıllar içinde biriken bu katman, açık sahnelerde fark edilen soluk bir leke olarak görünür.
Gövde contası yorulmuş ya da kasa bir kez açılıp düzgün kapatılmamışsa süreç hızlanır. Nemin yoğuşup lens içinde buğu yapması motosiklet ve dış montaj kameralarında daha sık görülür; o tabloyu motosiklet kamerasında nem ve lens buğusu yazısında ayrıca işledik. Burada ayırt edici nokta şu: buğu ısıyla dağılır ve leke kaybolur, biriken toz dağılmaz.
Sensör camındaki kirlilik ile sensör hasarının farkı
| Görünüm | Olası yer | Onarım |
|---|---|---|
| Yumuşak kenarlı, soluk leke | Lens içi toz ya da sensör camı kirliliği | Sökülüp temizlenir, odak yeniden ayarlanır |
| Keskin kenarlı küçük koyu nokta | Sensör camına yapışmış parçacık | Temizlikle çoğu zaman kalkar |
| Hep aynı yerde tek parlak ya da renkli nokta | Sensörün kendisi | Temizlikle geçmez, sensör modülü konusu |
| Görüntünün bir bölgesinde sabit renk kayması | Lens kaplaması ya da sensör üzerindeki filtre | İncelemeye göre değişir |
Tablodaki üçüncü satır, temizlikle çözülmeyen tek satırdır. Tek bir bozuk noktanın kendisi kaydın kullanılabilirliğini çoğu zaman etkilemez; artarak çoğalıyorsa sensör ve sensör beslemesi incelenir. Ekranda duran sabit noktayı kayıttaki noktayla karıştırmamak için kaydı mutlaka cihaz dışında, bilgisayarda izleyin; leke yalnızca cihazın ekranında görünüyorsa konu sensör değil ekrandır.
Serviste ne yapılır
Cihaz tozsuz ortamda açılır, lens grubu sökülür, iç yüzeyler ve sensör camı uygun yöntemle temizlenir, sonra odak hedef tablosu üzerinde yeniden ayarlanır. Son adım atlanamaz: odak ayarı yapılmamış bir temizlik, lekeyi alır ama görüntüyü genel olarak yumuşak bırakır ve plaka okunurluğu düşer. Gövde contası yorulmuşsa değiştirilir, aksi hâlde aynı leke bir süre sonra geri gelir. Sensör modülünün kendisi hasarlıysa durum ve seçenekler teşhis sonrasında bildirilir.
Kısa kontrol listesi
- Lekenin her karede aynı yerde durduğunu doğrula.
- Önce ön camın iç yüzeyini, sonra lens yüzeyini sil.
- Cihazı araçtan ayırıp açık renkli düz bir yüzeye çevirerek tekrar bak.
- Kaydı cihaz ekranından değil bilgisayardan izle.
- Lens grubunu kendin sökme; odak ayarı bozulur.
- Buğu ısıyla dağılır, biriken toz dağılmaz; ikisini ayır.
WebTeknoServis araç kamerası ve aksiyon kamerası cihazlarında lens grubu temizliği, conta yenileme ve odak ayarını tozsuz ortamda yapar; cihazlar Sürat Kargo anlaşmasıyla Türkiye'nin her ilinden ve ilçesinden kabul edilir.
